By Ana Sayfa
HABER MERKEZ? – Sosyalist, devrimci, ?air Meena Keshwar Kamal, ‘Egemenlerin oyun tahtas?’ diye tarif etti?i i?galler ülkesi Afganistan’da do?du. Özgürlük dü?ünü ad?m ad?m ördü?ü kad?n mücadelesinde somutla?t?rd? ve co?rafyas?n?n en geni? tabanl? ‘illegal’ kad?n örgütü Afganistan Devrimci Kad?nlar Birli?ini (RAWA) kurdu. Eril sistemin üç farkl? versiyonu taraf?ndan hedef yap?l?p katledildi?inde mezar yeri dahi bulunamad?. Meena’dan geriye isyan ve umut yüklü ?iirler ile 40 y?ll?k kad?n mücadelesinin ad? RAWA kald?.
Afganistan denilince günümüz dünyas?nda ak?llara oryantalist bir merakla ‘burka arkas?nda kalan’ gizlemli kad?n hayatlar? gelir. Oysa bu gizemin arkas?nda direnmek ve var olman?n koca bir ‘illegal’ tarihi yat?yor. ‘?llegal’ derken mecazi bir anlat?mdan bahsetmiyorum. Bu tarihin kilometre ta?lar?n? ilk dö?eyenlerden Meena Keshwar Kamal’?n kurdu?u Afganistan Devrimci Kad?n Birli?i (RAWA) yer alt?nda örgütledi?i kad?nlar için 40 y?ld?r mücadele ediyor.
??gal ve kökten dincilik aras?na s?k??m?? ülke
Sava?lar ve i?gallerle yaz?lm?? bir ülke kaderinin ad?d?r Afganistan. Araplar, Mo?ollar, ?ngilizler, Sovyetler Birli?i ve son olarak Amerika’n?n i?gal alan? olan ülke, 1990’lardan itibaren i?gal güçlerinin besledi?i köktendinci gruplar?n yönetimine mahkum edilmeye çal???ld?. 1960’lar?n ‘özgürlük rüzgar?’n?n etkiledi?i ülkelerden olan Afganistan’da kapitalizm kar??t? örgütlenmeler geli?meye ba?lad?. Meena, özgürlük rüzgar?n?n yo?un ya?and??? y?llarda do?du ve bu dönemde yürüyece?i yolu belirledi.
‘Egemenlerin oyun tahtas?…’
Meena 27 ?ubat 1957’da ba?kent Kabil’de dünyaya geldi. Kabil üniversitesinde e?itim gördü?ü y?llarda sol ve feminizmle tan??t?. Meena, bir süre sonra sosyalist-feminist bir militan olarak üniversiteden ayr?ld?. O ülkesinin egemen devletlerin üzerinde kap??t??? bir oyun tahtas? olmas?n? istemiyordu ve ayn? ?ekilde kad?nlar?n ataerkil kurallar içerisinde sömürülmesine itiraz ediyordu.
RAWA’n?n kurulu?u
Okuldan ayr?ld?ktan sonra özellikle kad?nlar aras?nda yoksulluk, emek ve beden sömürüsüne kar?? çal??malar yürüten Meena, bir grup arkada?? ile birlikte 1977 y?l?nda RAWA’y? kurdu. Birli?in amac? “Yoksun, yoksul ve susturulmu? kad?nlara ses vermek” olarak anlat?l?yordu. K?sa sürede co?rafyan?n en etkili kad?n örgütlerinden birine dönü?en RAWA kad?nlara yönelik çal??malar?n?n yan?nda, ülkenin genel gidi?at?na ili?kinde etkili ve radikal eylemler yap?yordu. Meena ve kad?n devrim mücadelesinin militan? olan k?z karde?leri, çocuklar? için e?itim okullar? açt?, annesi ya da babas?n? kaybetmi? çocuklar için 9 yetimhane kurdu ve gezici sa?l?k üniteleriyle gönüllü kad?n t?p ö?rencileriyle köylerde sa?l?k taramas? yapmaya ba?lad?.
El yazmas? dergi: Kad?n Mesaj?
1979 y?l?nda Afganistan’?n Sovyetler Birli?i taraf?ndan i?gal edilmesinin ard?ndan kurulan kukla rejime kar?? ‘ba??ms?zl?k’ mücadelesi veren Meena, üniversitelerde boykot örgütlenmelerine kat?ld?. ??galin sona ermesi için sokaklarda yap?lan eylemlerin örgütleyicisiydi. Çal??malar? mevcut hükümeti rahats?z etti?i için bir süre sonra ‘kara liste’ye al?nan Meena, illegal bir ?ekilde, ayn? zamanda ülkenin ilk kad?n dergilerinden olan ‘Kad?n Mesaj?’n? (Peyam’a Zan) yay?nlamaya ba?lad?. Dergide kad?nlara dair tüm sorunlara de?inen Meena ve k?z karde?leri ayn? zamanda ‘ba??ms?zl?k’ yaz?lar? da yaz?yordu. Etkili muhalefet ile göze batan ve bu nedenle matbaa bulamayan RAWA’n?n militanlar? bir süre sonra elle yazd?klar? dergileri gece yar?s? ev ev gezerek kap? alt?ndan at?yordu.
‘Ba??ms?z ülkede kad?n erkek e?it’
Meena’n?n dedi?i gibi ‘Egemen ülkelerin oyun tahtas?’ olan Afganistan’da RAWA yürüttü?ü çal??malarla, sadece i?galciler ve kukla hükümetin de?il ayn? zamanda Amerika’n?n beslemeye ba?lad??? köktendinci gruplar?nda hedefi olmu?tu. Meena dahil tüm üyeleri illegal çal???yor, takma isimler kullan?yor ve s?k s?k ölüm tehditleri al?yordu. Bu y?llarda Kad?n Mesaj? dergisine yazd??? bir yaz?da Meena ‘Amac?n?z ne, kimden yanas?n?z?’ diye soranlara cevaben yazd??? yaz?n?n sonu ?öyle bitiyordu: “…??galin sona erdi?i, ba??ms?z, halk?m?n karar verece?i, kad?n ve erkeklerin e?it oldu?u özgür sosyalist bir ülke hayalimiz var”
Dü?manlar Meena’ya kar?? birle?ti
‘??gal’ kelimesi Ruslar?, ‘ba??ms?zl?k’ Amerikal?lar?, ‘Kad?n erkek e?it olmal?’ ifadesi ise kökten dincileri rahats?z ediyordu. 1981 y?l?nda Meena, Fransa taraf?ndan Frans?z Sosyalist Partisi’nin kongresine davet edildi?inde bir diplomatik krize neden oldu. Burada yapt??? konu?ma salondakiler taraf?ndan ayakta alk??land? ve Sovyet davetliler salonu terk etti. Rus gizli servisi KGB’nin takibe ald??? Meena, ülkesine döndü?ünde art?k tamamen yeralt?na çekilmek zorunda kald?.
Beden sömürüsüne kar?? mücadele
Meena dahil RAWA’n?n tüm üyeleri, yer alt? örgütlenmesine a??rl?k verdi. Bir yandan Kad?n Mesaj?’nda yazd?klar? yaz?larla kad?nlara ula?an örgüt üyeleri, mahallelerde ve fabrikalarda kad?nlarla toplant? ve e?itimler yapmaya devam ediyordu. Kad?n bedeni sömürüsüne, aile içi ?iddete kar?? örgütleme çal??malar? yürütülüyor, ayn? zamanda kad?nlar aras? dayan??may? güçlendirmek için ekonomik durumu iyi olan kad?nlar?n deste?i ile yoksul kad?nlarla dayan??ma gösteriliyordu.
‘Meena bana daha iyi bir ya?am hakk?na sahip oldu?umu ö?retti…’
RAWA’n?n birçok üyesi bu dönemde üç koldan k?skaca al?nd? ve faili meçhul cinayetlerle katledildi. Birçok kad?n militan tutukland? ve özgürlü?ünden yoksun b?rak?ld?. Birli?in yeralt? okulunda e?itim gören bir kad?n ö?renci Meena hakk?nda bir yaz? kaleme alan gazeteci Jane Tomlinson’a verdi?i röportajda ?unlar? söylemi?ti: “Meena bana sadece e?itim vermedi, o bana daha iyi bir ya?am hakk?na sahip oldu?umu ö?retti.”
Faili belli cinayet
Meena, 4 ?ubat 1987 y?l?nda kimilerine göre KGB kimilerine göre Afgan gizli servisi JAD kimilerine göre ise kökten dincilerin lideri Gulbeddin Hikmetyar’?n ajanlar? taraf?ndan katledildi. RAWA’daki k?z karde?leri bir ay boyunca ondan haber alamad?, daha sonra Meena’y? öldüren teti?i çeken ki?ilerden biri “O’nu biz öldürdük’ diye itirafta bulundu ancak teti?i kimin ad?na çekti?ini aç?klamad?.Meena’n?n miras?: RAWA’n?n 40’?nc? y?l?
Afganistan’?n tart??mas?z en önemli kad?n öncülerinden olan Meena’n?n mezar?n?n nerede oldu?u hala bilinmiyor ama ülkesinin tüm kad?nlar? Meena’n?n onlar için açt??? yolun anlam?n? çok iyi biliyor ve unutmuyor. Meena’n?n katledilmesinden iki y?l sonra Ruslar Afganistan’dan çekildi, ancak ülkesi yine ‘ba??ms?z’ olamad?. Yerine Amerika’n?n destekledi?i kökten dincilerin lideri Gulbeddin Hikmetyar devlet ba?kan? oldu.
O’nun dedi?i gibi ‘Egemenlerin oyun tahtas?’ olan ülkede kökten dinci Taliban’n?n 1992 y?l?nda iktidara gelmesiyle ‘burka’ya sokulan direni?le kazand??? tüm haklar? elinden al?nan kad?nlar, i?gal, sava? ve erkek iktidar?n?n boyunduru?una kar?? Meena’n?n izinde 40’?nc? y?l?nda RAWA ile yoluna devam ediyor.
Ferhunde’yi hat?rlamak
Haf?zalarda hala tazedir; Mart 2015’te Meena’n?n cesur k?z karde?lerinden Ferhunde bir türbede muska satan ‘din tüccar?’ ile tart??t??? için “Kuran yakt???” yalan? ile Kabil’de linç edilerek katledildi. Örgütlenmi? erkek kini ve kötülü?ü bununla da yetinmeyerek, cenazesini yerlerde sürükledi ve yakt?. Cenazesini erkeklerin elinden alan kad?nlar, tabutunu ta??d? ve topra?a verdikten sonra sokaklara ç?karak protesto gösterileri yapt?.
‘Direnen kad?n onlar için dü?man…’
Meena’ndan Ferhunde’ye kad?n direni?inin Afganistan halini RAWA temsilcisi Heela, Gazete ?ûjin’e verdi?i röportajda ?öyle anlat?yor:
"Meena’dan sonraki iki y?l çok zor geçti. ?nsanlar umutsuzdu ama RAWA örgütlülü?ünü sürdürdü. Faaliyetlerini geni?letti, mülteci kamp?nda kad?nlar? örgütledi, evler okullar in?a etti. A?açlar ekildi, spor faaliyetleri ya?ama geçirildi, çocuklar için park yap?ld?. Ülke d???na seyahatler, toplant?lar düzenlendi. Dernekler, sivil toplum kurulu?lar? aras?ndan RAWA’n?n destekçileriyle projeler yapt?k. Ba?ka bir ülkedeydik çok zordu ama soka?a ç?k?p eylemler de yap?ld?. Kad?n?n söz söyleme hakk? dahi yokken bir Gulbiddin’in kentinde soka?a ç?k?yorduk. Direnen bir kad?n onlar için en büyük dü?mand?, hala da öyle…"
Dizeleri direni? ?ark?lar?na dönü?tü
Ayn? zamanda bir ?air olan, ?iirleri ülkesindeki kad?nlar?n dilinde direni? türküsüne dönü?en Meena’n?n umut ve isyan dolu ‘Asla dönmem’ isimli ?iirinin bir bölümü ?öyle:
Asla dönmem
Ben kad?n?m uyand?m
Yanm?? çocuklar?m?n üzerinde bir f?rt?naya dönü?tüm
Harap ve yanm?? köylerim, dü?mana kar?? kin ve öfkemi ku?and?m
Ben kad?n?m uyand?m
Ben yolumu buldum ve asla dönmem
Cehaletin kapatt??? tüm kap?lar?m? açt?m
Kolumdaki alt?n bilezik tutsakl?k zincirimdi kurtuldum
Ben kad?n?m uyand?m
Göçebe ve yal?nayak evsiz çocuklar?
Yas giysileri içinde elleri k?nal? gelinleri
Y?k?lm?? ülkemin tutsak çehresini gördüm
Cesaret destanlar? aras?nda yeniden do?dum
Zaferle özgürlü?ün nefesini hissettim
Ah yan? ba??ndaki karde?im bile hala beni zay?f görüyor
Benim yumru?um binlerce k?zkarde?imle kenetlenmi?
Hep birlikte halk?m?z?n özgürlü?ü için yolumuzu h?zland?rd?k
Köleli?in tüm ac?lar?n? ve prangalar?n? k?rmak için
Ah karde?im ben art?k ayn? ben de?ilim
Ben kad?n?m uyand?m
Yolumu buldum ve asla geri dönmem
Kaynakça:
http://www.rawa.org/meena.html
http://www.onthisdeity.com/4th-february-1987-%E2%80%93-the-murder-of-meena-keshwar-kamal/